kamvoet

[liuwe]

Op vakantie zag ik in Florence in de Galleria dell'Accademia de beroemde tenor-altviool van Stradivari, deze tenor is het enige instrument van Stradivari dat nooit is veranderd, de originele kam zit er zelfs nog bij (deze kam is aan twee kanten beschilderd met zwarte inkt!). Bij deze tenor staat de hals loodrecht op de kast.

Nu viel me op dat de kamvoeten erg fors uitgevallen zijn; wie wel eens het papieren ontwerp van Stradivari van deze kammen heeft gezien, ziet dezelfde vorm. Meestal denk je dan dat die voeten zo fors zijn uitgevallen omdat ze nog passend moeten worden gemaakt. Maar S. zette dus die hele forse voet op het bovenblad. Heeft één uwer hier ook enige ideeën over? Je hoort vaak dat je het voetje tot ongeveer één 1 à anderhalve millimeter dik moet maken. S. maakte ze wel drie, vier mm dik. Welke invloed heeft dit op de klank? Of is er eigenlijk geen invloed......?

 

[Sunrise]

Liuwe, In het boek van Simone F. Sacconi: The "Secrets" of Stradivari lees ik het volgende:
...Stradivari always kept the feet of the bridge rather large in height so that their pressure on the belly would be distributed uniformly. Today the mistake is made of reducing them almost to zero as a result which the pressure is limited to the central part only.

Gr.

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Sacconi’s waarschuwing gaat geheel op bij te dunne kamvoetjes want wanneer ze te dun worden, kunnen de dunne gedeelten als het ware ombuigen waardoor er geen contact meer is met het bovenblad. De centra van de voetjes, die daar het dikste zijn, brengen dan de totale snaardruk via een veel kleiner voetoppervlak over naar het bovenblad. Omdat de stapel dan in feite verder verwijderd komt te staan van de rechter kamvoet, zal ook hier weer een duidelijk merkbare invloed optreden. Maar aan de andere kant, wanneer de voetjes te dik worden gehouden –zoals Sacconi een beetje promoot om Stradivarius na te doen- treden er andere verschijnselen op:

-de hele kam staat veel hoger, dat betekent ook dat de boog tussen de kamvoetjes (Eng. “crotch”) verder van het blad af komt te staan. Hierdoor zal het instrument veel briljanter of beter gezegd schriller klinken, hetgeen alleen voor zéér donker klinkende instrumenten van nut zou kunnen zijn.

- ook wordt de positie van de oren en het hart te hoog waardoor de snaren eigenlijk te dicht bij het hart terecht komen en te weining demping c.q. filtering ondervinden met als gevolg een te schril klinkend instrument. Het is niet mogelijk de kam zo hoog te laten want dan wordt de afstand tussen de snaren en de toets te groot waardoor het instrument nagenoeg onbespeelbaar wordt. Er moet worden voldaan aan de meest gangbare hoogte tussen E en G van respectievelijk 2,5 en 5,5 mm gemeten tussen het toetseinde en de snaren. Het komt er kort gezegd op neer, dat er voldoende massa aanwezig moet zijn op de juiste plaatsen om de filterende functie van de kam te kunnen realiseren.

Wil men –om welke reden dan ook- tòch dikke kamvoetjes, dan moet er een speciaal design kam worden genomen, bijvoorbeeld Despiau of zèlf maken, die de hartpositie en oren op de gewenste posities levert: in dit geval dus lager.

Sacconi’s bewering, dat de dikte van de kamvoetjes tegenwoordig wordt gereduceerd tot bijna nul, lijkt me wat overdreven. Een dikte van 1 tot 1,5 mm -zoals Liuwe terecht opmerkte- lijkt me een hele gangbare dikte voor kamvoetjes. Daarentegen vind ik 4 mm veel te dik!


(Dit bericht is door soundboard bijgewerkt op 20/08/2006 om 22:30 uur)

 

[liuwe]

Maar we praten natuurlijk wèl over een barokke kam! Ik heb een foto in een boekje, in Florence gekocht, waarop de kam tamelijk close-up is gefotografeerd en dan zit het hart inderdaad vrij laag t.o.v. de snaren, het lijkt me allemaal heel evenwichtig. Maar wel die dikke voetjes!
Ik ga er mee experimenteren, alhoewel, de prijs van barokkammen is vrij hoog (€ 12,- per stuk) en dan kun je je niet teveel permitteren.

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Liuwe,

In je post op 20-08-2006 zeg je: “Je hoort vaak dat je het voetje tot ongeveer één 1 à anderhalve millimeter dik moet maken. S. maakte ze wel drie, vier mm dik.”

In het geval van de 1 à 1.5 mm dikke kamvoetjes gaat het over een hedendaagse kam terwijl er in dezelfde zin gesproken wordt over een dikte van wel 3 tot 4 mm, wat berekking heeft op een barokke kam. Verwarring alom en het spijt me dat ik niet begrepen had, dat het je te doen was om een barokke kam.
Wellicht zou ik mijn verhaal dan anders hebben opgebouwd.

Ik zou zeggen: vraag wat er nog te vragen valt en anders moet je inderdaad maar gaan experimenteren, hetgeen je tevens weer vaardigheden levert om een kam pas te snijden.

Hoeveel experimenten je kunt uitvoeren hangt af van je te besteden budget en het ‘experimental design’. Dat laatste is een veel gebruikte ‘tool’ om de informatie zo maximaal mogelijk te maken met een minimum aantal experimenten, e.e.a. afhankelijk van het aantal variabelen zoals: dikte kamvoetjes, locatie hart en oren, hoogte en ‘arching’ van de ‘crotch’. Ik zou het gewicht van de kam -na gesneden te zijn- ook mee nemen in de experimentele opzet.

Verder zou je kunnen overwegen de kam te ‘bakken’, wat een veel gebruikt ‘feature’ is onder de hedendaagse vioolbouwers, maar ja , bij een barokke kam mag dat natuurlijk niet(?). Wanneer je er meer van wilt weten zou je ook kunnen struinen langs de diverse fora die er in de wereld op dit moment actief zijn. Misschien ook wel een goed onderwerp om eens op te starten op dit forum? (Ik wil niet altijd degene zijn die dat doet!)

Ik hoor t.z.t. graag wat je bevindingen zijn.