Vedel - Quintfidel

[nielsk]

Goededag allemaal, nieuw hier op het forum, dank voor toelaten.

Ik kom met een vraag over een merkwaardig instrument, een moderne versie van een vedel. Vijf snaren, metalen fretjes, moderne stemmechanieken. Zie de bijgevoegde foto's. Het is aan muziekinstrumentenmuseum Vosbergen geschonken. Ik ben daar vrijwilliger en wil er graag meer van weten.

Er horen twee lesboeken bij waarin een voorwoord van de directeur van de stedelijke muziekschool in Delft. Daar is kennelijk klassikaal les geweest voor dit instrument.
Dit was in de jaren 60.

Is iemand bekend met dit instrument of de geschiedenis ervan in Nederland? Het lijkt wel van de aardbodem verdwenen...

 

[Hubertus Bogaers]

Er staan hier wat Threads over dit instrument, even zoeken op kwintvedel. Zelf heb ik er ook een, leuk instrument. Heb er toen tijd wat onderzoek naar gedaan, en dat hier geplaatst. Leuk dat je ook wat materiaal hebt geplaatst! Wist niet dat ze ook in Nederland gebouwd zijn

Resultaten voor zoekopdracht: Kwintvedel

 

[nielsk]

Dank voor de reaktie, heb inmiddels al rondgeneusd en interessante info gevonden. Ben wel benieuwd, hebt u dit instrument al lang? Ik begrijp dat er ooit orkestjes zijn geweest met oa de kwintvedel, wonderlijk dat het zo compleet uit beeld verdwenen is

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Ik heb een jaar of tien geleden telefonisch contact gehad met Floris-Jan van der Voort. Hij woonde toen nog bij mij in de buurt (Groesbeek) maar hij heeft zich een hele tijd geleden alweer, gevestigd in Oss alwaar hij zich heeft gespecialiseerd in de bouw van gamba's en afgeleiden daarvan.
Misschien dat hij meer kan vertellen over een kwintvedel?

 

[nielsk]

Dankjewel, dat lijkt me een goede bron van informatie

 

[Oosterhof Vioolbouw]

In het leerboek over de vedel (die in de vitrine staat) worden een aantal items genoemd die bij mij nadere aandacht oproepen. Ik heb wat moeite met de volgende benamingen:

#3: kop
#7: klankkast
#11: positie-aanduiding
#12 vakverdeling dmv bandjes

Aldus Louis van den Hoonaard


@3: dat is de krul
@7: dat zou toch de krans moeten heten
@11: Het is meer een hulpje om te herkennen in welke positie de stip zich bevindt. Andere posities worden daarvan afgeleid. Ook komen meerdere stippen voor.
@12: ‘vakverdeling’ vind ik onjuist aangeduid. De ‘bandjes’ die dienst doen als fretten kunnen, als het goed is, verschoven worden om de juiste toonhoogte te kunnen indelen of instellen. Hier komt het grote nadeel van fretten aan het licht.

Op de vedel die in de vitrine staat zie ik geen indicatie op de klankgaten waar de kam geacht wordt geplaatst te zijn. De plaatst van de kam bepaalt de lengte van de trillende snaar en daarmee ook de positie van de fretten. De vraag die ik heb is dan: hoe weet je de juiste plek van de kam?
Ook bij de instrumenten van van der Voort zie ik geen aanduiding van de kampositie:

​

Het kan best zijn dat de plaatst van de kam bepaald wordt door de lengte van de klankkast en de aangestreken snaarlengte. Daar zit een bepaalde verhouding tussen: de mensuur. Dat is bij de viool ook zo.