Remi schreef:
“Na het inbrengen van de stapel moet deze op de juiste plaats een beetje klem gezet worden tussen het boven en onderblad, niet te los maar zeker niet te strak.
Ik heb het pas een keer geprobeerd met een stukje hout, om het gewoonweg eens te proberen.
Met een stapelsetter met zo’n omgekeerd klaverblad is het duwen en trekken, duw je te hart of trek je te hart dan schiet de stapel weg.
Plaats je de stapel eerst en breng je hem op de juiste plaats met het hamer “dingetje”, dan kun je met heel kleine tikjes de stapel precies daar krijgen waar je hem hebben wilt, en net genoeg klem zetten dat hij goed zit.”
Ja, het is een apparaatje wat gebruikt wordt om het een en ander aan de positie van de stapel te veranderen. Vandaar ook de vorm van de steel, die veel lijkt op die van een stapelzetter. Het grote verschil is dat de stapelzetter meestal gebruikt wordt door het rechter en linker f-gat terwijl de stapelhamer eigenlijk alleen door het linker f-gat moet, omdat anders de stapel te dicht bij het f-gat zit.
Ik gebruik deze hamer echter nooit om een stapel te zetten, want dat gaat uitstekend met alleen de stapelzetter. De stapel zet ik met eerst alleen trekken en daarna
eventueel vanaf het andere f-gat duwen, maar
meestal is dat
niet nodig. Het feit dat het wordt gebruikt als hamer houdt in, dat de kop massa moet hebben. Dat gaat het beste met zwaar materiaal bijvoorbeeld lood, maar dat laat zich gemakkelijk vervormen en moeilijk solderen, vandaar dus messing.
Jouw beschrijving Remi, om na het zetten te corrigeren is misschien wel mogelijk, maar naar mijn idee niet nodig. Het nadeel is ook dat je niet kunt voelen met hoeveel druk de stapel vast zit. Je kunt dat wèl goed voelen met een stapelzetter omdat je als het ware contact blijft houden 'feeling hebt' met de stapel tijdens het plaatsen. Bij het ‘hameren’ heb je dat niet meer.
Ik gebruik de hamer in die gevallen waar de (alt)viool al
geheel besnaard is en waarbij de stapel goed past en in feite op z’n (nagenoeg) juiste plaats zit. Het probleem met het vinden van de juiste positie van de stapel is, dat
je moet horen wat het effect is bij een kleine verplaatsing. Dat betekent, dat de snaren erop zitten en dus via de kam druk uitoefenen op de stapel. Om dan met een stapelzetter aan de slag te gaan is wel erg riskant, want je hebt maar weinig controle over de verplaatsing: een uitschieter is zo gemaakt, met alle gevolgen van dien! Met opgespannen snaren een linke zaak derhalve. Hier komt de stapelhamer goed van pas, want je kunt met heel kleine tikjes de stapel fracties van een millimeter doen verplaatsen in de Noord-Zuid-richting. [een O-W-richting gaat niet want je kunt alleen een slag maken in de N-Z-richting!]. Het grote voordeel is dat je met een ietsje verplaatsing direct het effect kunt beoordelen, niet eerst de snaren eraf en er daarna weer op, dat is veel te onhandig. Bovendien heb je kans dat er een tweede variabele wordt geïntroduceerd: de kampositie! [want een kleine kamverplaatsing heeft een vergelijkbaar effect als een kleine stapel verplaatsing: kam en stapel verplaatsen zich t.o.v. elkaar.]
Dus even een tikje, strijken en beoordelen, daarna weer terug of nog een beetje verplaatsen, al naar gelang het resultaat. Bedenk wel, dat het hier gaat om echt fracties van millimeters, want als dat er meer worden betekent dat, dat de stapel niet meer past wegens de welving zowel in de lengte als in de breedte!!
Niet iedereen is in staat verschillen van zo’n verplaatsing te horen, zodat het niet eens altijd nodig is.
In dit verband even een verhaal wat waar gebeurd is:
Als violist verbonden aan het orkest, wist men al vrij snel dat ik violen bouwde. En dan komt er menigmaal de vraag of ik ‘even’ de stapel kan bijplaatsen, want ‘de viool klinkt zo raar’. Na een paar van zulke vragen heb je dan de volgende keer je stapelhamer bij je en ga je in de pauze letterlijk aan de slag. Het probleem was een te felle E-snaar. Die heb ik met een paar tikjes in zuidelijke richting weten te temmen en de eigenaresse was er dol gelukkig mee, want het was haar al jaren een doorn in het oog. Zij hoorde het verschil dus wel.
Möckel noemt het in zijn boekwerk een “Stimmhämmer”, dus onder dat trefwoord zou je het kunnen vinden. Möckel is echter niet helemaal duidelijk over het juiste gebruik c.q. de toepassing ervan. In de tekst is niet uit te sluiten dat het gebruikt zou kunnen worden zoals Remi voorstelt, maar ik zie het grote voordeel meer in de toepassing als de snaren er al op zitten, dus zoals ik bovenstaand heb beschreven.
Dan tot slot nog een opname van mijn stapelhamer in vol ornaat, om het geheel te completeren:
Dan kan ik nu weer gaan nadenken over een volgend zoekplaatje.
